Sitenizin gerçek sahibi kim? Teslim alınması gereken 5 şey
Site yayında ve çalışıyor. Yarın geliştiricinizle yollarınız ayrılsa elinizde ne kalır? Teslim günü bu listeyi kontrol edin.
Bana gelen işlerin belki dörtte biri aynı cümleyle başlıyor: "Eski sitemizi yapan kişiye ulaşamıyoruz." Arkasından hep aynı sorular geliyor. Alan adı kimde, hosting nerede, panelin şifresi ne?
Teslim günü on dakika ayırıp şu beş şeyi kontrol ederseniz bu duruma düşmezsiniz.
1. Alan adı
Kayıt firmasının paneline kendi hesabınızla girebilmelisiniz. "Geliştiricinin hesabında duruyor ama erişimim var" yetmez. O hesap kapanır ya da şifre değişirse elinizde hiçbir şey kalmaz.
Bir whois sorgusu yapıp kayıt sahibinin kim olduğuna bakın. Ya da kayıt firmasının paneline girip alan adının sizin hesabınızda göründüğünü kontrol edin.
2. Hosting
Sunucu hesabı da sizin adınıza açılmalı ve faturası size gelmeli. Siteniz geliştiricinin kendi sunucusunda duruyorsa, o ilişki bittiğinde siteniz de kapanır.
En azından hosting panelinin giriş bilgilerini, FTP/SFTP erişimini ve veritabanı bilgilerini isteyin.
3. Kaynak kodu ve veritabanı
Site dosyalarının tam bir kopyası ve veritabanının yedeği sizde olmalı. Bunu bir kere alıp güvenli bir yere koyun.
Site özel yazıldıysa sürüm geçmişini (git deposu) de isteyin. Kodun geçmişi olmadan işi başka birinin devralması çok daha zor oluyor.
4. Yönetim hesapları
Şu hesapların sahibi siz olmalısınız. Geliştirici bunlara yalnızca davet ettiğiniz bir kullanıcı olarak girmeli:
Web sitesi yönetim paneli, en yetkili hesap sizde olmalı
Google Search Console ve Analytics, mülk sahibi siz olmalısınız
Google İşletme Profili
Ödeme altyapısı hesapları
E-posta servisi
Bu hesaplar geliştiricinin Google hesabına bağlıysa, ayrıldığınızda yıllarca biriken veri onda kalır. Analytics verisini sonradan geri getiremezsiniz.
5. İçerik ve görseller
Sitedeki fotoğrafların orijinal, yüksek çözünürlüklü hâlleri sizde olmalı. Siteden indirilen sıkıştırılmış kopyalar yeni bir tasarım için yetmiyor.
Stok görsel kullanıldıysa lisansın kimin adına alındığını sorun. Lisans geliştiricinin adınaysa o görselleri kullanmaya devam edemezsiniz.
Teslim günü mutlaka yapın
Bilgileri aldıktan sonra her birini kendi bilgisayarınızdan deneyin. Giriş yapın, panele bakın, yedeği açıp içinde dosya olduğunu görün.
Hiç denemediğiniz bir şifrenin çalışmadığını altı ay sonra, bir sorun çıktığında öğrenmek istemezsiniz.
Ben teslim ettiğim her işte bu beş kalemi tek bir belgede veriyorum ve müşteriden ben yanındayken giriş yapmasını istiyorum. On dakika sürüyor ve iki tarafın da içi rahat ediyor.